Czyli ot, taki sobie, prowadzony niesystematycznie, notatnik (kulturalny)
Thursday October 17th 2019

Słynne ucieczki Polaków

Łódzka Księgarnia Wojskowa im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” systematycznie – na ogół dwa razy w miesiącu – organizuje spotkania z autorami książek historycznych i publicystycznych. Jednym z zaproszonych gości był ostatnio Andrzej Fedorowicz, współpracownik „Super Expressu” i rozmaitych periodyków, uprawiający historyczne dziennikarstwo śledcze. Jest on autorem książki 25 polskich wynalazców i odkrywców, którzy zmienili świat, a razem z małżonką, Ireną, napisał Niezwykłe Polki, które podbiły świat.  Łódzka promocja dotyczyła jego, wydanych ostatnio przez Frondę, Słynnych ucieczek Polaków.

W pracy tej, podzielonej na cztery części i w sposób najogólniejszy zachowującej chronologię wydarzeń, opisanych zostało dziesięć spektakularnych ucieczek, będących dokonaniami – wydawałoby się – niemożliwymi do zrealizowania, wyczynami bohaterskimi i stanowiącymi niejednokrotnie ważne fakty historyczne. Fedorowicz podkreśla, że naszą historię tworzyli właśnie również uciekinierzy – oni pokazywali, że Polak nigdy nie godził się na bycie niewolnikiem. Pierwszy rozdział książki, Z dalekiej Syberii, rozpoczyna się omówieniem ucieczki w roku 1771 z zesłania na Kamczatce jednego z dowódców Konfederacji Barskiej, Maurycego Beniowskiego, który posłużył się skradzionym okrętem i wywiózł zarazem… tajne archiwa rosyjskie dotyczące planów ekspansji w Azji i Ameryce Północnej. Z kolei w roku 1846 udało się z Syberii wydostać Rufinowi Piotrowskiemu, a w roku 1929 Ferdynandowi Ossendowskiemu – dzięki niemu trafiły notabene do USA tzw. dokumenty Sissona świadczące o tym, że Lenin i inni bolszewicy byli agentami niemieckiego wywiadu (komuniści wyszukiwali potem wspomnienia Ossendowskiego w bibliotekach i palili je).

Nieco inny charakter ma drugi rozdział pt. Ucieczka złotego konwoju, czyli jak ewakuowano polskie zapasy złota. Chodzi tu, oczywiście, o wywiezienie w 1939 roku 75 ton cennego kruszcu o wartości 21 milionów funtów szterlingów z polskich banków w bezpieczne miejsce za granicą. Zupełnie inną sprawa jest to, co się później z tym skarbem stało.

Trzecia cześć książki, Z niewoli niemieckiej, dotyczy trzech wybranych przez Fedorowicza ucieczek z niemieckich obozów. Z oflagu w Srebrnej Górze w Sudetach uciekła w 1940 roku grupa oficerów – mózgiem akcji był Jędrzej Giertych. Z obozu zagłady w Oświęcimiu wyjechało w 1942 roku… samochodem, przebrane w mundury SS, fałszywe komando (m.in. Kazimierz Piechowski, Stanisław Jaster) wywożąc przy okazji słynny raport Pileckiego. Z obozu w Sobiborze wydostało się na wolność w 1943 roku, po zbrojnym buncie, ponad 300 Żydów, co było największą ucieczką z obozu śmierci w czasie II wojny światowej. Udało się przeżyć około 50 śmiałkom. Głównym organizatorem tych działań był Sasza Peczerski.

Ostatnia część Słynnych ucieczek Polaków  poświęcona została pokonywaniu niewoli sowieckiej. W 1940 roku z łagru Meżog uciekł Bronisław Szeremeta, pokonując 3 i pół tysiąca kilometrów – połowę tej trasy pieszo. W następnym roku opuściła zesłanie w okolicach kołchozu Oktabrskij Władysława Pawłowska. Natomiast z przeznaczonego dla antykomunistycznej partyzantki więzienia NKWD w Skrobowie wydostała się w 1945 roku grupa akowców kierowana przez ppor. Piotra Mierzwińskiego.

Fedorowicz wszystkie rozdziały zredagował w sposób nadający narracji dramaturgię i trzymający w napięciu. Fabularyzacji posłużyło wprowadzenie miejscami elementów dialogu. Książka warta jest przeczytania, zapewne dobrze by też było, aby opisanymi w niej wydarzeniami zainteresowali się nasi filmowcy.

I jeszcze jedno. Organizująca promocje, a znajdująca się w rękach Ewy i Waldemara Podgórskich, Księgarnia Wojskowa przeżywa poważne kłopoty finansowe. Czy znajdzie się dla niej wsparcie?

More from category

Panie z bojowego szlaku

Na rynku czytelniczym pojawiła się, wydana nakładem warszawskiej oficyny Zona Zero, książka Agnieszki [Read More]

Łódź jest moją miłością

Z Urszulą Kowalską – poetką, publicystką, animatorką kultury, rozmawia Janusz Janyst – Ma Pani opinię [Read More]

O sytuacji w Kościele katolickim

W warszawskim Wydawnictwie św. Tomasza z Akwinu ukazała się książka abp. Jana Pawła Lengi pt. Przerywam zmowę [Read More]

Werliński uhonorowany

(przyczynek do historii łódzkiej sceny operowej) Tenor Roman Werliński, były solista Teatru Wielkiego w Łodzi, [Read More]

Interesting Sites

    Archives