Czyli ot, taki sobie, prowadzony niesystematycznie, notatnik (kulturalny)
Saturday August 15th 2020

Słynne ucieczki Polaków

Łódzka Księgarnia Wojskowa im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” systematycznie – na ogół dwa razy w miesiącu – organizuje spotkania z autorami książek historycznych i publicystycznych. Jednym z zaproszonych gości był ostatnio Andrzej Fedorowicz, współpracownik „Super Expressu” i rozmaitych periodyków, uprawiający historyczne dziennikarstwo śledcze. Jest on autorem książki 25 polskich wynalazców i odkrywców, którzy zmienili świat, a razem z małżonką, Ireną, napisał Niezwykłe Polki, które podbiły świat.  Łódzka promocja dotyczyła jego, wydanych ostatnio przez Frondę, Słynnych ucieczek Polaków.

W pracy tej, podzielonej na cztery części i w sposób najogólniejszy zachowującej chronologię wydarzeń, opisanych zostało dziesięć spektakularnych ucieczek, będących dokonaniami – wydawałoby się – niemożliwymi do zrealizowania, wyczynami bohaterskimi i stanowiącymi niejednokrotnie ważne fakty historyczne. Fedorowicz podkreśla, że naszą historię tworzyli właśnie również uciekinierzy – oni pokazywali, że Polak nigdy nie godził się na bycie niewolnikiem. Pierwszy rozdział książki, Z dalekiej Syberii, rozpoczyna się omówieniem ucieczki w roku 1771 z zesłania na Kamczatce jednego z dowódców Konfederacji Barskiej, Maurycego Beniowskiego, który posłużył się skradzionym okrętem i wywiózł zarazem… tajne archiwa rosyjskie dotyczące planów ekspansji w Azji i Ameryce Północnej. Z kolei w roku 1846 udało się z Syberii wydostać Rufinowi Piotrowskiemu, a w roku 1929 Ferdynandowi Ossendowskiemu – dzięki niemu trafiły notabene do USA tzw. dokumenty Sissona świadczące o tym, że Lenin i inni bolszewicy byli agentami niemieckiego wywiadu (komuniści wyszukiwali potem wspomnienia Ossendowskiego w bibliotekach i palili je).

Nieco inny charakter ma drugi rozdział pt. Ucieczka złotego konwoju, czyli jak ewakuowano polskie zapasy złota. Chodzi tu, oczywiście, o wywiezienie w 1939 roku 75 ton cennego kruszcu o wartości 21 milionów funtów szterlingów z polskich banków w bezpieczne miejsce za granicą. Zupełnie inną sprawa jest to, co się później z tym skarbem stało.

Trzecia cześć książki, Z niewoli niemieckiej, dotyczy trzech wybranych przez Fedorowicza ucieczek z niemieckich obozów. Z oflagu w Srebrnej Górze w Sudetach uciekła w 1940 roku grupa oficerów – mózgiem akcji był Jędrzej Giertych. Z obozu zagłady w Oświęcimiu wyjechało w 1942 roku… samochodem, przebrane w mundury SS, fałszywe komando (m.in. Kazimierz Piechowski, Stanisław Jaster) wywożąc przy okazji słynny raport Pileckiego. Z obozu w Sobiborze wydostało się na wolność w 1943 roku, po zbrojnym buncie, ponad 300 Żydów, co było największą ucieczką z obozu śmierci w czasie II wojny światowej. Udało się przeżyć około 50 śmiałkom. Głównym organizatorem tych działań był Sasza Peczerski.

Ostatnia część Słynnych ucieczek Polaków  poświęcona została pokonywaniu niewoli sowieckiej. W 1940 roku z łagru Meżog uciekł Bronisław Szeremeta, pokonując 3 i pół tysiąca kilometrów – połowę tej trasy pieszo. W następnym roku opuściła zesłanie w okolicach kołchozu Oktabrskij Władysława Pawłowska. Natomiast z przeznaczonego dla antykomunistycznej partyzantki więzienia NKWD w Skrobowie wydostała się w 1945 roku grupa akowców kierowana przez ppor. Piotra Mierzwińskiego.

Fedorowicz wszystkie rozdziały zredagował w sposób nadający narracji dramaturgię i trzymający w napięciu. Fabularyzacji posłużyło wprowadzenie miejscami elementów dialogu. Książka warta jest przeczytania, zapewne dobrze by też było, aby opisanymi w niej wydarzeniami zainteresowali się nasi filmowcy.

I jeszcze jedno. Organizująca promocje, a znajdująca się w rękach Ewy i Waldemara Podgórskich, Księgarnia Wojskowa przeżywa poważne kłopoty finansowe. Czy znajdzie się dla niej wsparcie?

More from category

Wiersze broniące wartości

Łódzkie Wydawnictwo Primum Verbum opublikowało ostatnio tomik poetycki Aliny Makowskiej pt. Od(blaski) i od(cienie). [Read More]

Z poezją „do ludzi”

Rozmowa z Witoldem Smętkiewiczem, poetą i animatorem kultury Janusz Janyst: – Jaka tematyka jest dla Pana jako [Read More]

Grali dla Pawła

W pierwszą rocznicę śmierci łódzkiego poety, gitarzysty, wokalisty i kompozytora, Pawła Ciesielskiego, Fundacja [Read More]

Antologia Smoleńska II

W 10. rocznicę katastrofy polskiego samolotu rządowego pod Smoleńskiem Stowarzyszenie Solidarni 2010 wydało [Read More]

„U Srzednickiego”

Mamy w Łodzi nowy ośrodek kultury, mieszczący się w siedzibie Fundacji im. Stanisława Pomian-Srzednickiego przy [Read More]

Interesting Sites

    Insider

    Archives