Czyli ot, taki sobie, prowadzony niesystematycznie, notatnik (kulturalny)
Saturday February 23rd 2019

Łódzkie wspomnienia

Warszawska Firma Wydawnicza SC opublikowała książkę Jerzego Tworkiewicza Biegiem przez życie, czyli opowiadania z Łodzi. Książka ma charakter wspomnieniowy, jest dość intymną podróżą w przeszłość.
Autor ukończył filologię polską w Uniwersytecie Łódzkim. Działał jako nauczyciel angielskiego i tłumacz. Deklaruje silne zainteresowanie kulturą i historią Stanów Zjednoczonych a jego wielką, życiową pasją jest bliska rockowi piosenka, którą – jako wokalista i gitarzysta – wykonywał już w czasach szkolnych a potem jeszcze przez kilka dziesięcioleci, głównie za granicą.
Osiem pomieszczonych w Biegiem przez życie opowieści dotyczy głównie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego wieku, a więc okresu dzieciństwa i młodości Tworkiewicza, kiedy życie i radość wydawały się nie mieć końca. Jak pisze we wstępie – po tamtych czasach pozostały tylko cienie, ulotni bohaterowie dawnych dni i miasto, którego mury i ulice wypełniają wspomnienia.
Autobiograficzna narracja rozpoczyna się spojrzeniem na rodzinę i kumpli z podwórka przy zbiegu ulic Nawrot i Kilińskiego. Tworkiewicz powraca do przeżyć okresu szkolnego (uczęszczał do Szkoły Podstawowej i III Liceum Ogólnokształcącego przy ul. Sienkiewicza 46). Opisuje przygody, np. narciarską wyprawę z kolegami do Łagiewnik, zakończoną dość dramatycznie.
Dowiadujemy się o fascynacji kinem, szczególnie westernami, oglądanymi m.in. w Kinie Studyjnym Stylowy. To właśnie umiłowanie X Muzy sprawiło, że później, na ostatnich latach filologii polskiej, Tworkiewicz wybrał jako specjalizację filmoznawstwo, prowadzone przez prof. Bolesława W. Lewickiego.
Wędrówka kontynuowana w kolejnych rozdziałach sprawia, że starszym czytelnikom mogą stanąć znów przed oczami miejsca, których już nie ma, jak choćby niewyburzona jeszcze ulica Główna ze sklepikami stanowiącymi relikt przedwojennej Polski. To tam można było kupić pocztówki dźwiękowe zastępujące w PRL niedostępne, oryginalne płyty zachodnie (z atrakcyjnymi dla młodzieży nagraniami Paula Anki, Elvisa Presleya, Shadowsów, Beatlesów itp.). Skądinąd dziś dawne piosenki, jak i filmy, mają wartość sentymentalną – przywracają świat prawie zapomnianych wydarzeń i ludzi. Dzięki temu stary oszust czas wydaje się zwalniać, by potem znów przyspieszyć bieg.
Spore sekwencje tekstu poświęcone zostały studenckiemu obozowi wojskowemu w Braniewie (w czasie, gdy na Półwyspie Synajskim trwała wojna, co oznaczało dodatkowe ćwiczenia, alarmy apele), także wydarzeniom marca 1968 w Łodzi, których kulminację stanowił wiec studentów przed Biblioteką Uniwersytecką a następnie okupacja budynku.
Na kartach książki spotykamy Jacka Bierezina, Henryka Pustkowskiego, Witolda Sułkowskiego (guru opozycji), Romana Gorzelskiego, Wojciecha Wiszniewskiego, Marka Koterskiego, Bogusława Meca, Ryszarda Pryta, Lecha Tyszkę, Andrzeja Żylisa. Ci ostatni trzej to postacie związane, wraz z Tworkiewiczem, z zespołem Śliwki, powstałym przy III LO a przechodzącym potem kilka transformacji. Na początku lat sześćdziesiątych Łódź była zresztą prawdziwym zagłębiem grup beatowych. Odwiedzamy z kolei Honoratkę, Siódemki, Klub Żydowski, uczestniczymy w wakacyjnym graniu w Jastrzębiej Górze.
Niepotrzebnie włączone zostały do wspomnień trochę naiwne wywody na temat antysemityzmu. Tworkiewicz miał przyjaciół Żydów i zrozumiałe jest jego oburzenie antyżydowską nagonką z 1968 roku. Tyle, że nie wyjaśnia politycznego mechanizmu tych wydarzeń a antysemityzm generalizuje. Przebywając za granicą wiedzę o Polsce czerpał zapewne z korespondencji powielających publicystykę „Gazety Wyborczej”, która odpowiedzialność za kampanię 1968 roku próbowała zdjąć z jej komunistycznych organizatorów i przenieść na Polaków jako takich. Tworkiewicz pisze nawet, że podłoże antysemickie ma krytyka Michnika, patrioty wysokiej próby. Wypadałoby więc autorowi polecić na początek lekturę choćby Michnikowszczyzny Ziemkiewicza.
Niewątpliwym walorem Biegiem przez życie jest przywołanie obrazu Łodzi sprzed pół wieku oraz sugestywnie przedstawiony problem przemijania – dotyczącego przecież każdego z nas.

More from category

Słynne ucieczki Polaków

Łódzka Księgarnia Wojskowa im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” zaprosiła na promocję wydanej przez Frondę [Read More]

O sytuacji w Kościele katolickim

W warszawskim Wydawnictwie św. Tomasza z Akwinu ukazała się książka abp. Jana Pawła Lengi pt. Przerywam zmowę [Read More]

Werliński uhonorowany

(przyczynek do historii łódzkiej sceny operowej) Tenor Roman Werliński, były solista Teatru Wielkiego w Łodzi, [Read More]

Rok Grażyny Bacewicz

W roku 2019 przypada 110. rocznica urodzin i 50. rocznica śmierci Grażyny Bacewicz, o której mówiono niegdyś, że [Read More]

Komu ufają Polacy?

W wydawnictwie Wojciech Sumliński Reporter ukazała się w tym roku książka Tomasza Budzyńskiego i Wojciecha [Read More]

Interesting Sites

    Archives