Czyli ot, taki sobie, prowadzony niesystematycznie, notatnik (kulturalny)
Wednesday August 15th 2018

Kultura niezależna w kościele

– Kultura jest tym, przez co człowiek staje się bardziej człowiekiem. „Z kultury” i „dla kultury” istnieje naród – pisał Jan Paweł II w książce Pamięć i tożsamość. W okresie PRL ważna rolę odgrywała niezależna kultura związana z kościołem – i temu właśnie tematowi poświęcony został album fotograficzny wydany w ub. roku przez Oddział IPN w Katowicach.

Autorami starannie opracowanej publikacji pt. Kultura niezależna w Kościele są Robert Ciupa i Bogusław Tracz. W przedmowie przypominają, że rządząca krajem partia komunistyczna i podporządkowany jej aparat państwowy, których celem było upowszechnienie marksistowskiej ideologii i postaw ateistycznych, walczyły z religią i kościołem w sposób niejednokrotnie brutalny. Jednak gdy głównym elementem laicyzacji polskiego społeczeństwa miała być wolna od jakichkolwiek odniesień do Boga „kultura socjalistyczna w treści”, stopniowo rodziły się inicjatywy będące alternatywnymi propozycjami w stosunku do oficjalnych przekazów, a kościół zaczynał odgrywać na tym polu coraz wyraźniejszą rolę. Pierwsze oznaki odbudowy zerwanych więzów, scalających wcześniej świat religii ze światem kultury, pojawiły się pod koniec lat sześćdziesiątych. Zorganizowany został wtedy pierwszy festiwal Sacrosong. Od połowy lat siedemdziesiątych inicjowano w różnych ośrodkach tygodnie kultury chrześcijańskiej, mające swą kontynuację później. Licznymi inicjatywami artystycznymi zaowocowała pierwsza wizyta Jana Pawła II w ojczyźnie w roku 1979. Wskrzeszone zostało m.in. Muzeum Archidiecezjalne w Warszawie. Po roku 1980 powstawały już samorządne organizacje twórcze. Po wprowadzeniu stanu wojennego świątynie okazały się przestrzenią wolności dla wielu artystów. Tu przeniosła się spora część życia artystycznego i intelektualnego. Prym pod tym względem wiodły Warszawa, Gdańsk, Kraków, Katowice, Wrocław, Częstochowa, Lublin, Łódź.

Omawiane wydawnictwo koncentruje się właśnie na latach osiemdziesiątych. Album przybliża wydarzenia i atmosferę tamtego okresu. Wielka liczba fotografii – głównie czarno-białych, czasami też kolorowych – ukazuje wnętrza świątyń (które stawały się wtedy również świątyniami sztuki), ale i plenery, np. pielgrzymki. Są przedstawieni artyści podczas spektakli, intelektualiści w trakcie wykładów, towarzyszący tym przedsięwzięciom duchowni, zaangażowana, co rzuca się w oczy, w treści religijne i patriotyczne publiczność – jeśli takiego określenia można tu użyć. Są sfotografowane dzieła plastyczne. Materiał tekstowy, poza komentarzami do zdjęć, obejmuje strofy poetyckie, wypowiedzi twórców a nawet dokumenty dotyczące działań bezpieki. Smutna refleksja może dotyczyć tylko tego, że niektórzy spośród działających wtedy, upamiętnionych na zdjęciach luminarzy, nie ma już obecnie zbyt pięknego wizerunku w aktualnej rzeczywistości politycznej.

Album noże zainteresować zarówno tych, którzy tamte czasy pamiętają, jak i czytelników młodszych. W obu wypadkach Kultura niezależna w Kościele ma szanse stać się cennym źródłem poznawczym.

More from category

Sekretne sfery egzystencji

Łódzkie wydawnictwo Piktor opublikowało zbiór opowiadań Bogumiły Kempińskiej-Mirosławskiej pt. Chimera, [Read More]

Fraszki niebłahe

Łódzkie Wydawnictwo Biblioteka opublikowało w bieżącym roku tomik fraszek Witolda Smętkiewicza zatytułowany [Read More]

Niezwyczajne życie patrioty

W Wydawnictwie LTW ukazała się beletryzowana biografia podpułkownika Bolesława Ziemiańskiego, bohaterskiego [Read More]

Film jako baza edukacyjna

Status kulturowego odbiorcy uzyskuje się poprzez trud i pracę, prowadzące do erudycji w sferze tekstualnej i [Read More]

Koncerty ku czci

W Łodzi odbyło się ostatnio kilka koncertów patriotycznych, dedykowanych ważnym postaciom historycznym. Brali w [Read More]

Interesting Sites

    Archives