Czyli ot, taki sobie, prowadzony niesystematycznie, notatnik (kulturalny)
Saturday February 23rd 2019

Kultura niezależna w kościele

– Kultura jest tym, przez co człowiek staje się bardziej człowiekiem. „Z kultury” i „dla kultury” istnieje naród – pisał Jan Paweł II w książce Pamięć i tożsamość. W okresie PRL ważna rolę odgrywała niezależna kultura związana z kościołem – i temu właśnie tematowi poświęcony został album fotograficzny wydany w ub. roku przez Oddział IPN w Katowicach.

Autorami starannie opracowanej publikacji pt. Kultura niezależna w Kościele są Robert Ciupa i Bogusław Tracz. W przedmowie przypominają, że rządząca krajem partia komunistyczna i podporządkowany jej aparat państwowy, których celem było upowszechnienie marksistowskiej ideologii i postaw ateistycznych, walczyły z religią i kościołem w sposób niejednokrotnie brutalny. Jednak gdy głównym elementem laicyzacji polskiego społeczeństwa miała być wolna od jakichkolwiek odniesień do Boga „kultura socjalistyczna w treści”, stopniowo rodziły się inicjatywy będące alternatywnymi propozycjami w stosunku do oficjalnych przekazów, a kościół zaczynał odgrywać na tym polu coraz wyraźniejszą rolę. Pierwsze oznaki odbudowy zerwanych więzów, scalających wcześniej świat religii ze światem kultury, pojawiły się pod koniec lat sześćdziesiątych. Zorganizowany został wtedy pierwszy festiwal Sacrosong. Od połowy lat siedemdziesiątych inicjowano w różnych ośrodkach tygodnie kultury chrześcijańskiej, mające swą kontynuację później. Licznymi inicjatywami artystycznymi zaowocowała pierwsza wizyta Jana Pawła II w ojczyźnie w roku 1979. Wskrzeszone zostało m.in. Muzeum Archidiecezjalne w Warszawie. Po roku 1980 powstawały już samorządne organizacje twórcze. Po wprowadzeniu stanu wojennego świątynie okazały się przestrzenią wolności dla wielu artystów. Tu przeniosła się spora część życia artystycznego i intelektualnego. Prym pod tym względem wiodły Warszawa, Gdańsk, Kraków, Katowice, Wrocław, Częstochowa, Lublin, Łódź.

Omawiane wydawnictwo koncentruje się właśnie na latach osiemdziesiątych. Album przybliża wydarzenia i atmosferę tamtego okresu. Wielka liczba fotografii – głównie czarno-białych, czasami też kolorowych – ukazuje wnętrza świątyń (które stawały się wtedy również świątyniami sztuki), ale i plenery, np. pielgrzymki. Są przedstawieni artyści podczas spektakli, intelektualiści w trakcie wykładów, towarzyszący tym przedsięwzięciom duchowni, zaangażowana, co rzuca się w oczy, w treści religijne i patriotyczne publiczność – jeśli takiego określenia można tu użyć. Są sfotografowane dzieła plastyczne. Materiał tekstowy, poza komentarzami do zdjęć, obejmuje strofy poetyckie, wypowiedzi twórców a nawet dokumenty dotyczące działań bezpieki. Smutna refleksja może dotyczyć tylko tego, że niektórzy spośród działających wtedy, upamiętnionych na zdjęciach luminarzy, nie ma już obecnie zbyt pięknego wizerunku w aktualnej rzeczywistości politycznej.

Album noże zainteresować zarówno tych, którzy tamte czasy pamiętają, jak i czytelników młodszych. W obu wypadkach Kultura niezależna w Kościele ma szanse stać się cennym źródłem poznawczym.

More from category

Słynne ucieczki Polaków

Łódzka Księgarnia Wojskowa im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” zaprosiła na promocję wydanej przez Frondę [Read More]

O sytuacji w Kościele katolickim

W warszawskim Wydawnictwie św. Tomasza z Akwinu ukazała się książka abp. Jana Pawła Lengi pt. Przerywam zmowę [Read More]

Werliński uhonorowany

(przyczynek do historii łódzkiej sceny operowej) Tenor Roman Werliński, były solista Teatru Wielkiego w Łodzi, [Read More]

Rok Grażyny Bacewicz

W roku 2019 przypada 110. rocznica urodzin i 50. rocznica śmierci Grażyny Bacewicz, o której mówiono niegdyś, że [Read More]

Komu ufają Polacy?

W wydawnictwie Wojciech Sumliński Reporter ukazała się w tym roku książka Tomasza Budzyńskiego i Wojciecha [Read More]

Interesting Sites

    Archives