Czyli ot, taki sobie, prowadzony niesystematycznie, notatnik (kulturalny)
Wednesday July 18th 2018

Wiersze o stanie wojennym

Wprowadzenie przed trzydziestu laty stanu wojennego znalazło swoje odbicie w literaturze i sztuce. Jednym z przykładów jest tomik wierszy Zdzisława Szczepaniaka pt. Podziemne ptaki, wydany nakładem Regionalnej Izby Gospodarczej w Łodzi przy wsparciu finansowym Zarządu Regionu Ziemi Łódzkiej NSZZ „Solidarność”.

Szczepaniak to znany łódzki dziennikarz, publicysta, przez prawie całe życie zawodowe związany z „Dziennikiem Łódzkim”. To także zapalony podróżnik. Ma w dorobku zbiory reportaży, opowiadania, scenariusze filmowe. W stanie wojennym był internowany w Łowiczu. Do zawodu dziennikarskiego mógł powrócić dopiero w 1990 roku. Dziś na emeryturze – publikuje w periodykach. Ostatnio ukazał się również inny jego tomik poetycki – Na progu nadziei, mający charakter na wskroś osobistej wypowiedzi dotykającej spraw ostatecznych.

W odautorskiej przedmowie do Podziemnych ptaków można przeczytać: „Te wiersze niczego nie fałszują i o niczym nie kłamią. Pisane z potrzeby chwili i w odpowiedzi na to, co wówczas szarpało sercem i sumieniem, opowiadają tylko o tym, co widziałem i co czułem. Są czymś w rodzaju pamiętnika, kontynuowanego także po odwołaniu stanu wojennego – tworzonym na gorąco zapisem tamtej rzeczywistości, echem moich ówczesnych przeżyć, pytań i rozterek”.

Cały wybór zawiera ponad trzydzieści utworów. Rozdziały (części), zatytułowane Stało się, Z dnia na dzień, Wolność, Pod grubą kreską, podporządkowane są chronologii. Nuta patetyczna, heroiczna, pobrzmiewa niejednokrotnie (Zaufaj pieśni, lepiej umrzeć stojąc/ Niż iść na klęczkach przez spodlony świat). Szczepaniak, reprezentujący pokolenie Pierwszej „Solidarności”, koncentruje się na problematyce, którą najprościej nazwać patriotyczną. W tymże kręgu myśli i odczuć rodził się w latach osiemdziesiątych bunt i gniew, ale i troska o to, co będzie dalej (Dręczy mnie lęk, że ciągle przewidzieć nie umiem/ Jaka na krwawej ziemi wyrośnie Ojczyzna?). Wiersze odnoszą się do bolesnych przeżyć własnych, jak aresztowanie, internowanie, ale czasem bohaterami są też inni ludzie, i to nie tylko bliscy, lecz i należący do świata „wron”. Jeden z tekstów poświęcony został nawet maszynie do pisania, „aresztowanej” wraz z jej właścicielem. Strofy pisane w czasie pozbawionym nadziei, a więc również po zniesieniu stanu wojennego, tchną pesymizmem. Okres tuż po odzyskaniu wolności też nie budził wyłącznie uczuć radosnych. W styczniu 1993 roku, a więc po obaleniu rządu Jana Olszewskiego, w Modlitwie dedykowanej ks. Stefanowi Miecznikowskiemu poeta sformułował prośbę: Ześlij mi Panie iskierkę nadziei/ aby gdy zwątpię mogła mnie ocalić.

Wiersze oddziałują żarliwością, zaangażowaniem, tchną autentyzmem wpisanych w nie emocji. Utrzymane zostały w tradycyjnej konwencji warsztatowej, co wynika zapewne z pełnionej przez nie funkcji poetyckiego komentarza skierowanego do szerokiego kręgu odbiorców a przekazywanego pierwotnie w formie anonimowej „bibuły” (tytuł tomiku, będący zarazem tytułem jednego z wierszy, właśnie do owej „bibuły” nawiązuje). Lektura może być źródłem prawdziwych wzruszeń dla tych, którzy czasy „Solidarności” pamiętają. Dla pozostałych, a więc młodszych, ma szansę stać się połączeniem doznań literackich ze swoistą lekcją historii.

Tomik wzbogacony został przez wydawcę rysunkami Sławomira Łuczyńskiego, stanowiącymi rodzaj wizualnej publicystyki korespondującej z poezją.

Next Topic:

More from category

Sekretne sfery egzystencji

Łódzkie wydawnictwo Piktor opublikowało zbiór opowiadań Bogumiły Kempińskiej-Mirosławskiej pt. Chimera, [Read More]

Fraszki niebłahe

Łódzkie Wydawnictwo Biblioteka opublikowało w bieżącym roku tomik fraszek Witolda Smętkiewicza zatytułowany [Read More]

Niezwyczajne życie patrioty

W Wydawnictwie LTW ukazała się beletryzowana biografia podpułkownika Bolesława Ziemiańskiego, bohaterskiego [Read More]

Film jako baza edukacyjna

Status kulturowego odbiorcy uzyskuje się poprzez trud i pracę, prowadzące do erudycji w sferze tekstualnej i [Read More]

Koncerty ku czci

W Łodzi odbyło się ostatnio kilka koncertów patriotycznych, dedykowanych ważnym postaciom historycznym. Brali w [Read More]

Interesting Sites

    Archives