Czyli ot, taki sobie, prowadzony niesystematycznie, notatnik (kulturalny)
Wednesday October 16th 2019

Muzyka odszyfrowana

Muzyka dawna – a pod tym pojęciem rozumie się kompozycje powstałe nie później, niż w dobie baroku (ew. wczesnego klasycyzmu) – cieszy się dziś ogromnym zainteresowaniem muzyków i melomanów. W wielu krajach powstają wciąż nowe zespoły specjalizujące się w stylowym wykonawstwie dzieł starych mistrzów. Swoisty paradoks polega na tym, że im to wykonawstwo jest – jak się powiada – lepiej historycznie poinformowane, to znaczy im skrupulatniej uwzględnia ono dawne, autentyczne wskazania interpretacyjne, tym bardziej uważa się je za „nowoczesne”.

W Łodzi też mamy zespół muzyki dawnej. Od 2004 roku działa tu Umbraculum – czteroosobowa formacja specjalizująca się w wykonywaniu kompozycji barokowych na kopiach instrumentów historycznych. Muzykami są Olga Maracewicz – flety poprzeczne, Marek Nahajowski – flety proste oraz tworzący grupę continuo Joanna Dzidowska – wiolonczela barokowa oraz Łukasz Prajsnar – klawesyn. W zależności od potrzeb skład poszerzany jest niekiedy o inne instrumenty smyczkowe bądź dęte, co daje możliwość obsady triowej i kwartetowej w różnych konfiguracjach.

– Repertuar zespołu determinowany jest wykorzystywanym przez nas instrumentarium – mówi Marek Nahajowski. Ponieważ liczba utworów skomponowanych na nasz skład jest ograniczona, adaptujemy też dla własnych potrzeb sonaty i suity przeznaczone na dwa flety tego samego typu, jak i kompozycje niemające ściśle sprecyzowanej obsady, z ogólnymi tylko wskazówkami instrumentacyjnymi. Muzykę z lat 1600-1675 gramy stosując flety późnorenesansowe, natomiast w kompozycjach z okresu 1675-1760 wykorzystujemy flety barokowe. Moją rolą jest wyszukiwanie odpowiednich utworów i opracowywanie programów koncertowych. Nad interpretacją pracujemy wspólnie, zmierzając do uzyskania consensusu. Kieruje nami zasada, by każdorazowo ustalić hierarchię poszczególnych elementów dzieła – odszyfrować hipotetyczny klucz, według którego kompozytor tworzył dany utwór. Takim elementem może być na przykład kontrastowanie odcinków, intensywność harmoniki, lub rytmika taneczna. Naszą wyobraźnię inspiruje logika konstrukcji i znaczeń. Ponieważ język muzyczny baroku opiera się na równowadze intelektu i emocji, a muzyczne symbole i gesty są jak słowa i zdania, z których tworzony jest tok narracji, to można stwierdzić, że aby wykonywać – trzeba odczuwać, a aby odczuwać – należy rozumieć.

Spośród członków Umbraculum jedynie Olga Maracewicz ukończyła uczelnię krakowską. Pozostali instrumentaliści są absolwentami Akademii Muzycznej im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi. Wszyscy uczestniczyli w kursach mistrzowskich a umiejętności praktyczne podbudowują lekturą dawnych traktatów teoretycznych. Dzidowska i (będący dziś wykładowcą w macierzystej uczelni) Nahajowski studiowali też zresztą teorię muzyki i mają na swoim koncie naukowe publikacje. Prajsnar – laureat nagrody za najlepszą realizację basso continuo, uzyskanej na festiwalu w Żywcu – jest zarazem czynnym organistą, laureatem konkursów organowych. W realizacji basso continuo niezmiernie ceni sobie możliwość improwizacji.

Na programy koncertowe zespołu składa się muzyka francuska, włoska, polska i angielska z XVII wieku i pierwszej połowy XVIII stulecia, francuskie i niemieckie utwory reprezentujące styl galant. Repertuar jest ciągle poszerzany, dąży się do tego, aby program każdego koncertu miał kształt indywidualny, niepodobny do innych.

Kwartet wielokrotnie występował już na koncertach organizowanych przez Akademię Muzyczną oraz Łódzkie Towarzystwo Muzyki Dawnej, zapraszany był do udziału w odbywających się w Łodzi prezentacjach dominikańskich Gdy muzyka była młodsza, do koncertowania w trakcie łagiewnickiego festiwalu Muzyka w starym klasztorze, pabianickiego – Muzyka świata, wrocławskiego – Forum Musicum, do uczestniczenia w Wieczorach wawelskich oraz w Festiwalu Muzyki Dawnej w Zamku Królewskim w Warszawie.

Dzidowska konstatuje: spotkania z publicznością, dla mnie będące wręcz sferą magiczną, są istotą naszej pracy. Tak to czujemy.

More from category

Lato z muzyką (ze znakami zapytania)

W kościołach coraz częściej odbywają się koncerty. Są one zróżnicowane pod względem gatunku muzyki (klasyka, [Read More]

Łódź w piosence

W czerwcu sala koncertowa Akademii Muzycznej im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów przy ul. Żubardzkiej była miejscem [Read More]

Łódź jest moją miłością

Z Urszulą Kowalską – poetką, publicystką, animatorką kultury, rozmawia Janusz Janyst – Ma Pani opinię [Read More]

Śpiewająca lekarka

Rozmowa z  dr Wandą RYBAK –  łódzkim  lekarzem rodzinnym i pediatrą JANUSZ JANYST – Pani doktor nie [Read More]

Pełnię posługę jako organistka

Rozmowa z Agnieszką Dobroń – organistką i klawesynistką JANUSZ JANYST: – Czy funkcję organistki, którą [Read More]

Interesting Sites

    Archives