Czyli ot, taki sobie, prowadzony niesystematycznie, notatnik (kulturalny)
Tuesday September 19th 2017

Metodyczna konferencja „góralska”

 W wielu krajach autentyczna sztuka ludowa – tak ważna dla narodowej tożsamości – jest dziś w defensywie. W wydanym ostatnio Wprowadzeniu do kultury popularnej Dominic Strinati pisze, że „kultura masowa rozprzestrzenia się jako śmiertelne opary duszące kulturę ludową”.

W Polsce są jeszcze, na szczęście, regiony charakteryzujące się silnym przywiązaniem do tradycji i kultywowaniem sztuki i obyczaju w postaci bliskiej dawnemu autentykowi. Do takich „mocnych folklorystycznie” regionów zaliczyć można tereny górskie – przede wszystkim Podhale, obejmujące Orawę, Pieniny, Spisz oraz Tatry, lecz także i inne obszary południowej i południowo-zachodniej Polski, należące do Karpat i Sudetów.

Wyjątkową oryginalnością wszystkich właściwie przejawów ludowej działalności artystycznej odznacza się podregion Skalnego Podhala, co w połączeniu z magią samych gór stało się w minionych czasach powodem fascynacji pisarzy, malarzy czy kompozytorów. W Tatrach dopatrywano się w XIX wieku „duszy Słowiańszczyzny”, której nosicielem miał być lud podhalański, jego obyczaje i wyobraźnia. Moda na góralszczyznę objęła też niektóre okresy wieku poprzedniego a jej pozostałości ujawniają się i dzisiaj w różnych odmianach folkloryzmu.

W łódzkim Klubie Nauczyciela odbyła się – zorganizowana przez Instytut Edukacji Ustawicznej – konferencja metodyczna dla nauczycieli edukacji artystycznej, humanistycznej i kształcenia zintegrowanego pt. Wzbogacanie warsztatu pracy nauczyciela poprzez wykorzystanie folkloru góralskiego do różnorodnych działań w procesie dydaktyczno-wychowawczym. Konferencja obejmowała przede wszystkim wystąpienia pedagogów przedstawiających własne propozycje lekcyjne, natomiast zaczęła się prezentacją instrumentów muzycznych, głównie ludowych, której dokonał żywiecki muzykant i folklorysta, Jacenty Ignatowicz. Okraszając swój popis z temperamentem nieomal showmana anegdotami i przyśpiewkami (niekiedy pikantnymi), przygrywał kolejno – z improwizowanym akompaniamentem łódzkiego pianisty Zbigniewa Piaseckiego – na fujarkach, rogu pasterskim, dudach żywieckich, złóbcokach, multankach, okarynie, listku, ale też na instrumentach niezwiązanych bezpośrednio z folklorem góralskim – klarnecie, flecie poprzecznym, trąbce i harmonijce ustnej (co w przypadku grania boogie-woogie czy melodii Beatlesów miało już, doprawdy, zupełnie luźny związek z tematem całego przedsięwzięcia). Być może jednak panu Jacentemu udało się zainspirować przynajmniej niektórych spośród słuchających go magistrów do spróbowania sił w grze na dudach, okarynie, lub przynajmniej …listku…

Monika Stępniak-Jankowska, nauczycielka języka polskiego i wiedzy o kulturze, omówiła projekt tematyczny przewidziany na dwie „jednostki lekcyjne” w II klasie liceum lub technikum: Fascynacje folklorem góralskim i Tatrami w sztuce Młodej Polski. Przewidując zastosowanie kilku metod dydaktycznych – włącznie z pracą uczniów nad tekstem w czterech wydzielonych podgrupach oraz realizacją dramy (scenki dialogowej) – autorka projektu potraktowała go maksymalistycznie, tzn. uwzględniła rozmaite dziedziny artystyczne, choć przecież każda z nich mogłaby stanowić w omawianym kontekście temat samodzielny. Poza utworami literackimi (jedenaście samego Przerwy-Tetmajera), do środków dydaktycznych zaliczone zostały reprodukcje kilku obrazów Wyczółkowskiego i Gersona, artykuł Wójcika Przwdziwa historia Janosika, fotosy z filmu Janosik, materiały na temat gwary podhalańskiej, nagrania II Koncertu skrzypcowego i Harnasi Szymanowskiego, fotografie górskich pejzaży i konterfekty kilkunastu twórców będących piewcami Tatr. Ponadto zaś – już w wyraźnym oderwaniu od Młodej Polski – fragmenty Historii filozofii po góralsku ks. Tischnera. Należy przyjąć, że tak obszerny materiał stanowiący trudną do racjonalnego wykorzystania merytoryczną nadwyżkę, mógłby być ewentualnie potraktowany przez uczniów jako inspiracja do rozwijania własnych zainteresowań literackich i artystycznych wynikających z tematu lekcji.

Zajmująca się nauczaniem plastyki Magdalena Możdżeń skupiła się na Motywach góralskich jako inspiracji do działań plastycznych. Punktem wyjścia stała się w tym wypadku ogólna refleksja na temat sztuki ludowej a następnie charakterystyka formalna i warsztatowa folklorystycznych wytworów sztuki podhalańskiej, ze specjalnym uwzględnieniem malarstwa na szkle, snycerki w drewnie oraz haftu. Na potrzeby lekcji w klasach od IV do VI szkoły podstawowej referentka zaproponowała realizację przez dzieci ośmiu, do wyboru, konkretnych prac w różnym tworzywie, nawiązujących w sensie tematycznym i kompozycyjnym do ludowych wzorów.

Folklor góralski w muzyce folkowej – taki temat lekcji, również dla uczniów klas od IV do VI szkoły podstawowej, wybrała Joanna Barwińska. Chodziło w danym wypadku o muzyczny folklor podhalański, w którego charakterystyce, dokonanej na wstępie, zabrakło, niestety, tak istotnych informacji, że pojawia się w nim śpiew wielogłosowy (co jest w polskiej muzyce ludowej, z punktu widzenia regionów, zupełną rzadkością) oraz przeważa metrum parzyste. Zaproponowana lekcja, poza ogólnymi wiadomościami o kulturze ludowej Podhala, zawierała omówienie budowy skali góralskiej, śpiewanie utrzymanych w tej skali fragmentów góralskich piosenek, wyjaśnienie pojęcia „muzyka folkowa” w nawiązaniu do działalności zespołów Brathanki, Golec uOrkiestra, Zakopower i wreszcie naukę przeboju Brathanków W kinie w Lublinie.

Konferencja zakończyła się przedstawieniem oferty szkoleń i studiów podyplomowych Instytutu Edukacji Ustawicznej oraz przeglądem nowych wydawnictw MAC Edukacja.

Jeśli czegoś w sumie zabrakło, to chyba miejsca na dyskusję po poszczególnych wystąpieniach. Byłaby to okazja do szybkiego wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości, zadawania pytań, a kto wie czy nie nawet – już na marginesie – delikatnego zwrócenia uwagi na sprawy językowe. Jeśli nauczyciel mówi np. „w każdym bądź razie” lub „wydaje się być” to wypadałoby zareagować, aby zły obyczaj językowy się wśród uczniów nie rozprzestrzeniał.

More from category

III Zlot Poetów

W łódzkim Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 7 przy ul. Minerskiej (w gmachu i na terenie przyszkolnym) [Read More]

Po X konferencji KSD

Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie opublikowało książkę zawierającą materiały z X Ogólnopolskiej [Read More]

Lektura dla rodziny

Święta Bożego Narodzenia stały się kanwą niejednego utworu literackiego. Któż z nas nie czytał np. Opowieści [Read More]

Polskie kolędowanie

Kolędowanie to ważny atrybut kulturowy Okresu Bożonarodzeniowego. Dobrze, że w Polsce tradycja wykonywania kolęd [Read More]

W kręgu filmowego dokumentu

Nikt nie ma dziś wątpliwości co do tego, jak ważnym fenomenem kulturowym jest film dokumentalny. A jego specyfika [Read More]

Interesting Sites

    Archives